هنر نقاشی‌خط، تجلی‌گاه پیوند باشکوه میان اصالتِ هنر خوشنویسی و آزادیِ بیان در نقاشی مدرن است. دوره جامع آموزش نقاشی‌خط که در قالب ۲۷ جلسه تخصصی و ساختاریافته طراحی شده است، دریچه‌ای نو به سوی دنیای رنگ، فرم و کلمات می‌گشاید. این دوره با تدریس استاد باربد یزدانی، فرصتی بی‌نظیر برای تمامی علاقه‌مندان، از مبتدیان مشتاق تا هنرمندان سطح متوسط است تا با عبور از چارچوب‌های سنتی، به خلق آثاری بدیع و چشم‌نواز دست یابند.
در این دوره ۲۷ جلسه‌ای، هنرجویان سفری هدفمند را از شناخت مبانی پایه‌ای خط و رنگ آغاز کرده و پله‌پله به سوی تکنیک‌های پیشرفته و مدرن حرکت می‌کنند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره، رویکرد ساختارشکنانه و خلاقانه آن در استفاده از ابزارهاست. همان‌طور که در جلسات پایانی به تفصیل آموزش داده می‌شود، هنرجویان یاد می‌گیرند که چگونه از قید و بند ابزارهای سنتی رها شده و با استفاده از ابزارهای اثرگذار و نامتعارفی چون کاردک‌های شیاردار، قلم‌موهای خشک و از کار افتاده، و قلم‌های تغییریافته (مانند کلا پن)، بافت‌ها و فرم‌هایی شگفت‌انگیز خلق کنند.
در این دوره، تأکید ویژه‌ای بر تکنیک‌های «قلم‌انداز»، بداهه‌نویسی و ثبت حرکات آنی دست هنرمند وجود دارد. هنرجویان می‌آموزند که چگونه به جای درگیر شدن در ساخت‌وسازهای زمان‌بر و پیچیده، با یک حرکت جسورانه کاردک یا قلم‌موی خشک، خراش‌های هنری ظریف و جلوه‌های بصری قدرتمندی را بر بستر بوم ایجاد کنند. ترکیب این فرم‌های مدرن با اصول کمپوزیسیون (ترکیب‌بندی) به هنرجو اجازه می‌دهد تا آثاری با وحدت بصری بالا و هویتی کاملاً منحصر‌به‌فرد تولید نماید.
علاوه بر مباحث تکنیکی، این دوره به بررسی تحلیلی آثار اساتید بزرگ نقاشی‌خط نظیر استاد احصایی، استاد صادق‌زاده و استاد قاضی‌مراد می‌پردازد تا هنرجویان با الهام‌گیری از دستاوردهای این بزرگان، مسیر خلاقیت خود را هموارتر سازند. هدف نهایی این دوره ۲۷ جلسه‌ای، پرورش هنرمندانی است که بتوانند با شناخت کامل از ظرفیت‌های خط فارسی و تسلط بر تکنیک‌های نقاشی مدرن، احساسات، اندیشه‌ها و دغدغه‌های خود را در قالب تابلوهای نقاشی‌خط به زیبایی هر چه تمام‌تر به تصویر بکشند و وارد بازار حرفه‌ای هنر شوند.
استاد دوره
باربد یزدانی
آقای باربد یزدانی، از هنرمندان و مدرسان شناخته‌شده در عرصه خوشنویسی و نقاشی‌خط است که سال‌ها در این حوزه فعالیت کرده است. او دارای مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه هنر تهران است و تحصیلات خود را در حوزه‌های گرافیک، خوشنویسی و مهندسی برق دنبال کرده است. این تنوع تحصیلی، زمینه‌ای برای شکل‌گیری نگاهی چندبعدی در آثار او فراهم کرده که در آن دقت، زیبایی‌شناسی گرافیک و اصالت خوشنویسی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. او همچنین تمامی مراحل و درجات انجمن خوشنویسان ایران را با موفقیت پشت سر گذاشته است.
علاقه آقای یزدانی به قلم و خوشنویسی از دوران کودکی شکل گرفت؛ زمانی که خط او در مدرسه مورد توجه معلمان قرار می‌گرفت و لوح‌های تقدیر متعددی دریافت می‌کرد. یکی از خاطرات تأثیرگذار دوران کودکی او، برخورد سرد و دور از انتظار یک تابلونویس بود؛ تجربه‌ای که انگیزه او را برای آموختن و پیشرفت در این هنر بیشتر کرد. این علاقه تا جایی ادامه یافت که در محیط روستایی و با امکانات محدود، شب‌ها روی پشت‌بام و زیر نور چراغ خیابان به تمرین خوشنویسی می‌پرداخت.
آقای یزدانی در مسیر رشد هنری خود از آموزش‌های هنرمندانی چون آقای سبزکار، آقای قاسم احسنت و آقای غلامحسین امیرخانی بهره برده است. او در آموزش نقاشی‌خط، تنها به انتقال تکنیک‌های اجرایی بسنده نمی‌کند، بلکه تلاش دارد هنرجو را در مسیر شناخت استعدادهای فردی، پرورش خلاقیت و دستیابی به زبان شخصی در هنر همراهی کند.
هدف آقای یزدانی از برگزاری این دوره، فراهم‌کردن زمینه‌ای است تا هنرجو ضمن آشنایی با اصول و تکنیک‌های نقاشی‌خط، بتواند ظرفیت‌های خلاقانه خود را بشناسد و از ترکیب خط، فرم و رنگ برای بیان هنری و انتقال احساسات و ایده‌های شخصی خود بهره بگیرد.
سرفصل‌های دوره
در این جلسه، پیشینه هنری و مسیر پرچالش مدرس دوره بررسی می‌شود. همچنین، خاطرات الهام‌بخش کودکی، چالش‌های تمرین در شرایط سخت و بدون امکانات، روند ارتقای سطح در انجمن خوشنویسان و در نهایت، سوابق تحصیلی و دانشگاهی متنوع در رشته‌های مختلف هنر و مهندسی به تفصیل بیان می‌گردد.
در این جلسه، بر لزوم آگاهی از تاریخچه خط تأکید شد و کالیگرافی تعریف و ریشه‌های آن بررسی گردید. نظریات مختلف درباره آغاز نگارش، از غارنگاری تا ابداع کاغذ، شرح داده شد. پس از مروری بر خطوط باستانی، به جایگاه خط در حکمرانی اسلامی و معرفی خطوطی چون کوفی و اَقلامِ سِتّه پرداخته می‌شود.
در این جلسه، مسیر تحولات تاریخ خوشنویسی در ایران از خطوط تعلیق و نستعلیق تا ظهور خطوط تفننی، طُغرا و گلزار در دوره قاجار بررسی شد و ضمن تأکید بر تلفیق خط و نقاشی و اوج‌گیری هنر سیاه‌مشق، زمینه‌های پیدایش و تکامل هنر نقاشی‌خط مدرن در ایران تبیین گشت.
در این جلسه، تعریف دقیق نقاشی‌خط به‌عنوان عصاره هنر ناب ایران‌زمین و یک هنر بینامتنی ارائه شد و ضمن بررسی روندِ گذر از خوشنویسی سنتی به نقاشی مدرن، بر اهمیت استفاده از کلمات برای خلق فرم‌های تجسمی به جای خوانش متن به‌طور ویژه تأکید گردید.
در این جلسه، ضمن تشریح ماهیت بینامتنی هنر نقاشی‌خط و ریشه‌یابی جنبش سقاخانه، مسیر تکامل این هنر نوین واکاوی گردید. همچنین نقش اساسی پیشگامان نامداری نظیر حسین زنده‌رودی، رضا مافی، فرامرز پیلارام و محمد احصایی در پیوند میان خوشنویسی سنتی و نقاشی مدرن بررسی شد.
در این جلسه، سیر تکاملی هنر نقاشی‌خط از طریق بررسی دقیق آثار پیشگامان و هنرمندان معاصر در قالب‌های دوبعدی و سه‌بعدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، الگوبرداری از مکاتب گذشته و اشیای موزه‌ای، به‌عنوان پیش‌نیاز ضروری برای اجرای عملی تکنیک‌های نقاشی‌خط در جلسات آینده، به تفصیل شرح داده می‌شود.
در این جلسه، مجموعه کاملی از ابزارها و مواد اولیه دستی و سنتی مورد نیاز برای ورود به عرصه نقاشی‌خط به‌طور مفصل معرفی شد. همچنین کاربرد دقیق وسایلی نظیر انواع قلم‌مو، رنگ‌های اکریلیک، حلال‌ها، ورق طلا، وارنیش و ابزارهای پوشش‌دهی برای اجرای تکنیک‌های متنوع هنری در کارگاه‌های عملی تبیین گردید.
در این جلسه، ابعاد فنی انتخاب بوم مناسب و انواع بافت‌های پارچه به‌دقت مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، اصول بنیادین زیرسازی با بهره‌گیری از موادی نظیر جِسو و تِکسچر تبیین گردید و نقش حیاتی این فرایند در ارتقای کیفیت رنگ‌ها و تسهیل حرکت قلم‌نی بر روی بستر کار به تفصیل آموزش داده شد.
در این جلسه، مراحل عملی زیرسازی بوم با جِسو به‌تفصیل آموزش داده شد. شیوه‌های ایجاد بافت‌های متنوع با ابزارهای گوناگون به نمایش درآمد و تکنیک نوشتار بداهه در لایه‌ی خیسِ ماده، با هدف خلق فرورفتگی‌های نوشتاری، بررسی گردید. همچنین، اهمیت سرعت عمل و کاربرد مدیوم ریتاردِر برای کنترل زمان مورد تأکید قرار گرفت.
در این جلسه، تکنیک رنگ‌آمیزی لایه‌ای پس‌زمینه آموزش داده شد. با استفاده از مرکب‌های ضدآب، ابتدا لایه ی زرد به اجرا درآمد و پس از خشک‌شدن، لایه ی قرمزِ رقیق به آن افزوده گردید. در نهایت، ترکیبی از رنگ قرمز و قهوه‌ای برای ایجاد عمق و حس سنتی به کار رفت. در پایان نیز بافت‌سازی به‌وسیله ی آب‌پاش و دستمال کاغذی صورت گرفت.
در این جلسه، تکنیک مُطَبَق‌نویسی با تکیه بر تحریر لایه‌های متوالی، مورد واکاوی قرار گرفت. نخست، لایه‌ای نوین با رنگی تیره‌تر بر بوم نقش بست؛ سپس برای لایه‌ی نهایی، دانگِ قلم تقلیل یافت و رنگی با کنتراستِ بالا انتخاب گردید. در پایان، نکات فنی، همچون چگونگی افزایش کشش قلم و شیوه‌های فیکس‌کردن نهایی اثر، توضیح داده شد.
در این جلسه، تکنیک پتینه یا کهنه‌کاری بر بوم نقاشی‌خط تدریس گردید. شیوه‌ی به‌کارگیری سنباده با درجه‌ی مناسب و اجرای آن با حرکات دورانی جهت نمایان‌ساختنِ لایه‌های زیرین، تشریح شد. همچنین، نکات فنی مهمی در خصوص کنترلِ فشارِ دست بر قسمت‌های گوناگون بوم، به‌منظور پیشگیری از آسیب به اثر، ارائه گشت.
در این جلسه، به تاریخچه و دلایل معنوی استفاده از طلا در هنر ایرانی پرداخته شد. سپس به نقش پیشگامانی چون رضا مافی و جلیل رسولی اشاره گردید. انواع ورق‌طلا، از نمونه های عیاردار تا تزیینی، معرفی شدند و در نهایت، نکات کلیدی و ابزارهای لازم برای چسباندن صحیح آن بر روی بوم، آموزش داده شد.
در این جلسه، شیوه‌های اصولی کاربرد ورق‌طلا در هنر نقاشی‌خط آموزش داده شد. همچنین نحوه‌ی تنظیم غلظت و رنگ‌دهی به چسب، ضرورت تست چسبندگی، حفظ و نگهداری ابزارها، آماده‌سازی زمینه‌های مات، رعایت دقیق زمان خشک‌شدن و فلسفه استفاده از طلا در هنر شرقی به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت.
در این جلسه، تکنیک‌های پیشرفته‌ی اجرای ورق‌طلا بر روی متون و زمینه‌های چسب‌خورده به‌طور کامل آموزش داده شد. همچنین، روش‌های تثبیت، روتوش و محافظت از آثار هنری در برابر اکسیداسیون مورد بررسی قرار گرفت تا در نهایت، آثاری درخشان و با جلوه‌های معنوی، با رعایت دقیق اصول فنی خلق شود.
در این جلسه، اصول و چالش‌های اساسی نگارش بر روی سطوح پوشیده‌شده از ورق‌طلا به‌دقت بررسی شد و تکنیک‌های نوین چربی‌زدایی جهت جلوگیری از رنگ‌گریزی مرکب‌ها آموزش داده شد؛ همچنین نحوه‌ی صحیح استفاده از ابزارها و روش‌های انتقال و تثبیت نهایی طرح برای خلق آثار هنری تشریح گردید.
در این جلسه، تکنیک «جادو» در هنر نقاشی‌خط معرفی شد. در ابتدا سطح بوم با رنگ اکریلیک مشکی در دو لایه رنگ‌آمیزی گردید؛ سپس مرکب‌های شفاف و واکنش‌گرا بر روی آن اسپری شد که پس از خشک‌شدن ناپدید می‌گردند تا بستر برای نگارش و ظهور رنگ‌های پنهان فراهم گردد.
در این جلسه، بخش دوم از تکنیک جادو و استفاده از مرکب‌های رنگی و اکریلیک سفید آموزش داده شد. ابتدا مرکب‌های جوهری متنوع بر روی زمینه پاشیده می‌شود و پس از خشک‌شدن، نگارش با رنگ اکریلیک سفید انجام می‌پذیرد تا جلوه‌های رنگی پنهان آشکار گردد؛ همچنین اصول اساسی کنترل و هدایت قلم‌مو نیز به‌دقت بررسی قرار گرفت.
در این جلسه، تکنیک‌های نهایی محافظت از تابلوهای نقاشی‌خط آموزش داده شد و نحوه‌ی صحیح پاششِ فیکساتیوها مورد ارزیابی قرار گرفت؛ همچنین تفاوت میزانِ ماندگاری وارنیش‌ها نسبت به اسپری‌ها و تأثیر کیفیت مواد اولیه‌ی مصرفی بر نتیجه‌ی نهایی کار، جهت آماده‌سازی آثار برای نمایشگاه‌ها به‌دقت بررسی گردید.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.