دوره «آینه‌کاری ایرانی» با هدف آموزش اصولی، مرحله‌به‌مرحله و مهارت‌محور این هنر سنتی طراحی شده است. این دوره تلاش می‌کند هنرجو را با منطق اجرایی آینه‌کاری آشنا کند؛ منطقی که از شناخت تاریخچه و ابزار آغاز می‌شود و تا برش، نصب و آماده‌سازی ملات ادامه می‌یابد.
در جلسات ابتدایی، هنرجو با پیشینه آینه و آینه‌کاری در ایران آشنا می‌شود و سیر تحول این هنر از ورود آینه‌های شیشه‌ای در دوره صفویه تا اوج شکوفایی آن در دوره قاجار را می‌شناسد. این شناخت تاریخی، زمینه‌ای برای درک بهتر زبان بصری و جایگاه آینه‌کاری در معماری و تزئینات ایرانی فراهم می‌کند.
در ادامه، ابزارهای اصلی آینه‌کاری معرفی می‌شوند؛ از انواع الماس و خط‌کش و گونیا گرفته تا ابزارهای نشانه‌گذاری و ملزومات جانبی. تأکید این بخش بر نقش ابزار به‌عنوان امتداد دست هنرمند و ضرورت تسلط عملی بر آن‌هاست. سپس، مهارت‌های پایه‌ای مانند کشوگیری و تسمه‌کشی آموزش داده می‌شود؛ مهارت‌هایی که نظم، دقت و یکنواختی کار را تضمین می‌کنند و پایه اجرای مراحل بعدی به شمار می‌آیند.
در بخش‌های عملی‌تر دوره، هنرجو با جام‌کشی مربع و اجرای اشکال هندسی پایه آشنا می‌شود. اجرای اشکالی مانند الماس‌تراش و چهارلنگه، نه‌تنها به‌عنوان تمرین هندسی، بلکه به‌عنوان معیار سنجش دقت، عمق برش و کیفیت نصب مطرح می‌شود. در این مرحله، ملاک‌های حرفه‌ای اجرا، مانند تراز بودن سطوح و یک‌دستی نوک‌ها، به‌صورت عملی آموزش داده می‌شود.
در جلسه پایانی، به طرز تهیه ملات سنتی آینه‌کاری پرداخته می‌شود. شناخت مصالح، نسبت ترکیب گچ و سیریش، زمان هم‌زدن، کشته‌شدن گچ و تنظیم قوام ملات، از جمله مباحثی است که ارتباط مستقیم با دوام و سلامت اجرای آینه دارد.
در مجموع، این دوره یک مسیر آموزشی منسجم را ارائه می‌دهد که هنرجو را از شناخت نظری و تاریخی، به مهارت عملی و اجرایی می‌رساند و او را برای ادامه مسیر در آینه‌کاری سنتی، با تکیه بر اصول صحیح و خلاقیت فردی، آماده می‌کند.
استاد دوره
فروغ مددی
خانم فروغ مددی از جمله هنرمندانی است که مسیر حرفه‌ای خود را نه صرفاً از طریق آموزش آکادمیک، بلکه از رهگذر تجربه عملی، شاگردی و حضور مستقیم در پروژه‌های اجرایی بناهای تاریخی پیموده است. او با نزدیک به سه دهه فعالیت در حوزه مرمت و تزئینات سنتی، در زمینه‌هایی همچون آینه‌کاری، رسمی‌سازی، معرق چوب و خوشنویسی، تجربه‌ای ارزشمند و کاربردی کسب کرده و در اجرای پروژه‌های متعدد در بناهای تاریخی شاخص نقش داشته است.
تحصیلات دانشگاهی او در رشته زبان و ادبیات فارسی بوده، اما ورودش به عرصه هنرهای سنتی از مسیر کارگاهی و شیوه استاد–شاگردی شکل گرفته است؛ مسیری که در بسیاری از هنرهای سنتی ایران، مهم‌ترین بستر انتقال دانش، مهارت و تجربه به شمار می‌رود. این پیشینه سبب شده است که رویکرد آموزشی او ماهیتی اجرایی، جزئی‌نگر و مبتنی بر تجربه مستقیم داشته باشد.
دغدغه اصلی خانم مددی در سال‌های اخیر، آموزش اصولی، دقیق و مسئولانه هنرهای سنتی بوده است. از نگاه او، آینه‌کاری صرفاً مجموعه‌ای از تکنیک‌های اجرایی نیست، بلکه نظامی منسجم مبتنی بر دقت، نظم، شناخت مصالح و رعایت استانداردهای فنی است. از همین رو، او در آموزش‌های خود بر موضوعاتی همچون گونیا بودن اجزا، عمق صحیح برش‌ها، تراز بودن سطوح، یکنواختی نوک‌ها و معیارهای سنجش کیفیت اجرا تأکید ویژه دارد.
در رویکرد اجرایی او، آینه‌کاری سنتی با وفاداری به شیوه‌های اصیل و دستی تعریف می‌شود؛ شیوه‌ای که در آن کار با کام و زبان، پرهیز از استفاده از چسب و میخ در اجراهای سنتی، بهره‌گیری از شیشه‌های رنگی و برش دستی آینه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. با این حال، او استفاده از ابزارهای نوین و فناوری‌های جدید را نیز، در صورتی که آگاهانه و اصولی باشد، مردود نمی‌داند و آن را به‌عنوان ابزاری مکمل در کنار مهارت و تجربه هنرمند تلقی می‌کند.
ترکیب تجربه میدانی، نگاه آموزشی و پایبندی به اصول و ارزش‌های هنرهای سنتی، بنیان فعالیت حرفه‌ای خانم فروغ مددی را شکل داده و شالوده محتوای آموزشی ارائه‌شده توسط او در این دوره را تشکیل می‌دهد.
سرفصل‌های دوره
جلسه نخست با معرفی مدرس و رویکرد دوره، بر دو محور تأکید می‌کند: نخست، تجربه میدانی در آینه‌کاری و مرمت تزئینات سنتی و دوم، ضرورت آموزش اصولی برای حفظ هویت این هنر. همچنین تفاوت آینه‌کاری سنتی و مدرن، جایگاه ابزارهای جدید، و ملاحظات فنی مانند ضخامت آینه، به‌عنوان مبنای ورود به جلسات بعدی طرح می‌شود.
در این جلسه، تاریخچه آینه‌کاری از ورود آینه شیشه‌ای در دوره صفویه تا شکوفایی آن در دوره قاجار مرور شد. همچنین به نقش خلاقیت هنرمند ایرانی در استفاده از آینه‌های شکسته، تلفیق با چوب و شیشه رنگی و تداوم این هنر تا شکل‌های معاصر اشاره شد.
در این جلسه، ابزارهای اصلی آینه‌کاری شامل انواع الماس، خط‌کش، گونیا، چسب، سیم‌چین و ابزار نشانه‌گذاری معرفی شد. همچنین به نقش مهارت دست هنرمند، نوع آینه‌های مورد استفاده و بسترهای مختلف اجرای آینه‌کاری پرداخته شد.
در این جلسه، مفهوم کشوگیری، روش ساخت کشوی یک سانتی‌متری، شیوه راستی‌آزمایی اندازه، نحوه صحیح نگه داشتن خط کش و دست و نقش کشو در افزایش سرعت، دقت و یکنواختی برش‌ها بررسی شد؛ مهارتی پایه که در ادامه مراحل تسمه‌کشی، جام‌کشی و بستن کادر کاربرد اساسی دارد.
در این جلسه، مراحل کامل تسمه‌کشی و فارسی‌بُر شامل آماده‌سازی کادر، روش‌های مختلف فارسی‌کردن تسمه‌ها، تثبیت موقت، چسباندن نهایی و تمیزکاری توضیح داده شد.این مرحله قاب کار را می‌بندد و زمینه را برای ورود به جام‌کشی و اجرای اشکال هندسی در مرحله بعد فراهم می‌کند.
این جلسه مسیر عملی تبدیل آینه‌ی خام به قطعات مربعی دقیق را تشریح می‌کند؛ مسیری که از گونیا کردن آغاز می‌شود، با کشوگیری و برش کنترل‌شده ادامه می‌یابد و به آماده‌سازی قطعات پایه برای اجرای اشکال هندسی در جلسات بعد می‌انجامد.
در این جلسه، اجرای دو شکل هندسی الماس‌تراش و چهارلنگه از مربع آموزش داده شد. دقت در برش، عمق مناسب خطوط، ملات‌گذاری صحیح و تراز بودن سطح، اصول مشترک این اشکال هستند. تسلط بر این دو فرم، پایه‌ای برای اجرای طرح‌های متنوع‌تر در آینه‌کاری ایرانی به شمار می‌آید.
در این جلسه، طرز تهیه ملات سنتی آینه‌کاری شامل گچ، سیریش، آب و مقدار کمی چسب چوب توضیح داده شد. رعایت نسبت‌ها، الک‌کردن مواد، زمان هم‌زدن و قوام مناسب ملات، اصول اصلی آماده‌سازی این ملات هستند.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.