دوره «نگارگری» با هدف آموزش مبانی طراحی به شیوه نگارگری ایرانی و بازخوانی ساختار تصویری آن برگزار شد. در این دوره، هنرجویان با اصول پایه‌ای طراحی در نگارگری آشنا شدند؛ از شناخت تفاوت آن با طراحی کلاسیک غربی گرفته تا درک نقش ساده‌سازی هندسی و حذف پرسپکتیو در ساختار تصویر.
در جلسات ابتدایی، مبانی نظری طراحی نگارگری تبیین شد و نقش دایره به‌عنوان ساختار بنیادین بسیاری از فرم‌ها توضیح داده شد. بر همین اساس، طراحی چهارپایان ـ به‌ویژه اسب ـ به‌عنوان نمونه آموزشی انتخاب شد تا هنرجویان بیاموزند چگونه با سه دایره و تنظیم نسبت‌ها و ریتم میان آن‌ها، به ساختار اصلی اندام دست یابند. حرکت از کل به جزء، تثبیت تناسبات در محدوده مربع یا مستطیل افقی، و پرهیز از ورود فرم به پرسپکتیو، از جمله نکات کلیدی این مرحله بود.
در ادامه، مراحل تکمیل آناتومی، افزودن جزئیات، تثبیت خطوط اصلی و در نهایت قلم‌گیری آموزش داده شد. هنرجویان با اصول گرفتن قلم‌مو، تنظیم غلظت مرکب، ارزش خط، کلفت و نازک کردن خطوط و مفهوم «ارسال» آشنا شدند. سپس طراحی مدادی با هاشور و لایه‌گذاری خاکستری‌ها برای ایجاد حجم و بافت، در مقیاس بزرگ‌تر بررسی شد.
این دوره نشان داد که نگارگری صرفاً بازتولید فرم‌های تاریخی نیست، بلکه نظامی منسجم از اندیشه بصری، ساده‌سازی آگاهانه و کنترل ریتم خط است. در پایان، بر اهمیت طراحی به‌عنوان زیربنای تمامی هنرهای تجسمی و ضرورت تمرین مستمر، مشق نظری و عملی و مراجعه به طبیعت تأکید شد؛ مسیری که می‌تواند هنرجو را به سوی شکل‌گیری زبان شخصی و هنرمندی مؤلف هدایت کند.
استاد دوره
حسین عصمتی
آقای حسین عصمتی، نگارگر و مجسمه‌ساز ایرانی، سال‌هاست که در حوزه هنرهای تجسمی فعالیت مستمر دارد. فعالیت هنری او با خوشنویسی و نقاشی آغاز شد و تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته نقاشی در دانشگاه تهران و دانشگاه تربیت مدرس به پایان رساند. دغدغه شناخت ریشه‌های هنر ایرانی، او را از میانه دهه هفتاد به سمت مطالعه عمیق نگارگری سوق داد؛ مطالعه‌ای که هم‌زمان جنبه نظری و عملی داشت و با بررسی نسخ، آثار تاریخی، نمادپردازی‌ها و شیوه‌های تصویری نگارگران گذشته همراه بود.
از آنجا که در آن سال‌ها رشته نگارگری به‌صورت رسمی در دانشگاه‌ها تدریس نمی‌شد، او با رجوع مستقیم به هنرمندان این حوزه، به‌ویژه آقای محمدعلی رجبی، به شیوه سنتی شاگردی و تلمذ پرداخت. حاصل این سال‌ها پژوهش و تمرین، تألیف کتاب‌ها و نگارش مقالات علمی ـ پژوهشی در حوزه نگارگری و طراحی ایرانی بوده است.
آقای عصمتی در ادامه این مسیر، به امکان‌های نوین کاربرد عناصر نگارگری اندیشید و با رویکردی پژوهش‌محور، به تولید مجسمه‌هایی با ویژگی‌های فرمی نگارگری پرداخت. این آثار که از اوایل دهه نود شکل گرفت، تلاشی برای پیوند میان سنت تصویری ایرانی و بیان معاصر سه‌بعدی است.
در رویکرد آموزشی او، طراحی زیربنای تمامی شاخه‌های هنر تجسمی تلقی می‌شود. او بر مشق نظری و عملی، مطالعه طبیعت، شناخت آناتومی و درک ساختار هندسی فرم‌ها تأکید دارد و نگارگری را نه صرفاً یک شیوه تزئینی، بلکه نظامی اندیشمندانه از ساده‌سازی، ریتم و ساختار می‌داند.
سرفصل‌های دوره
در این جلسه، مسیر هنری استاد و مبانی نظری طراحی در نگارگری معرفی شد. تفاوت طراحی نگارگری با شیوه‌های کلاسیک تبیین گردید و نقش دایره در ساختار چهارپایان توضیح داده شد تا زمینه ورود به طراحی عملی اسب در ادامه‌ي دوره فراهم شود.
در این جلسه، اصول طراحی اسب در نگارگری تبیین شد. پرهیز از پرسپکتیو، ساده‌سازی فرم، استفاده از ساختار سه‌دایره‌ای و تعریف حجم با خط. این مبانی زمینه ورود به مرحله جزئیات و تکمیل فرم در ادامه آموزش را فراهم می‌کند.
در این جلسه، تناسب کلی بدن اسب با معیار حسیِ مربعِ متمایل به مستطیل افقی کنترل شد و سپس با تثبیت خطوط اصلی، جزئیات ران، مفصل‌ها، ساق و سُم تکمیل گردید. ساختار کپل و سر و پوزه توضیح داده شد و جای‌گذاری اجزای چهره، امکان پرداخت سایه‌روشن و ایجاد حرکت‌های متنوع در پاها و گردن مرور شد.
در این جلسه، دو رویکرد ادامه کار پس از طراحی مدادی توضیح داده شد و اصول قلم‌گیری شامل نحوه گرفتن قلم، تنظیم مرکب، کنترل ضخامت خط، تنوع ریتم و امکان پرداز با آب‌مرکب بررسی شد تا زمینه اجرای کامل‌تر اثر فراهم گردد.
در این جلسه، تکمیل طراحی اسب با مداد از طریق تثبیت طرح خطی، لایه‌گذاری تدریجی خاکستری‌ها، توجه به آناتومی و مراجعه به طبیعت توضیح داده شد و بر پیش بردن هم‌زمان کل اثر برای حفظ وحدت و انسجام فرمی تأکید گردید.
در این جلسه، با کنترل تدریجی تیرگی‌ها و اجرای هاشورهای هماهنگ با فرم، چهره اسب کامل‌تر شد و شیوه ایجاد بافت و حجم در طراحی مدادی نمایش داده شد تا طراحی نهایی به وحدت و انسجام بیشتری برسد.
در این جلسه، تکمیل سایه‌روشن‌های قسمت انتهایی بدن اسب، افزودن خاکستری پایه در دم، تقویت بافت‌ها در مقیاس بزرگ‌تر و حفظ یگانگی کل طراحی بررسی شد و فرایند نهایی‌سازی طراحی مدادی اسب به پایان رسید.
در این جلسه بر اهمیت طراحی به‌عنوان زیربنای هنرهای تجسمی تأکید شد، ضرورت مشق نظری و عملی از آثار گذشتگان بیان گردید و بر برنامه‌ریزی روزانه برای تقویت مهارت طراحی و تبدیل شدن به هنرمند مؤلف ایرانی تأکید شد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.