دوره «طراحی فرش» با هدف آموزش گام‌به‌گام مبانی طراحی نقشه قالی، از شناخت نقوش سنتی تا اجرای نهایی رنگ و نقطه طراحی شده است. در آغاز، هنرجو با تقسیم‌بندی نقوش به ختایی و اسلیمی آشنا می‌شود و تمرین اجرای عناصر پایه مانند برگ بادامی، برگ لوتوس، گل شاه‌عباسی، گل گرد و اسلیمی را آغاز می‌کند. در این مرحله، نرم‌شدن دست و درک حرکت منحنی یا شکسته در نقوش اهمیت دارد.
در ادامه، طراحی آزاد روی کاغذ شطرنجی پیاده می‌شود و هنرجو می‌آموزد چگونه نقشه لچک‌ترنج یا گلفرنگ را با رعایت تعادل و تناسب در خانه‌های شطرنجی اجرا کند . سپس مبانی تئوری شامل شناخت گره فارسی و ترکی، ردشمار، تفاوت کاغذهای شطرنجی و محاسبه گره بر اساس ابعاد قالی آموزش داده می‌شود .
بخش مهمی از دوره به شناخت نقشه‌های مختلف قالی مانند لچک‌ترنج، افشان، محرمات، خشتی، قاب‌قابی، محرابی و شکارگاه اختصاص دارد و تفاوت نقوش شهری و شکسته در مناطق مختلف بررسی می‌شود . همچنین ویژگی‌های طراحی در مناطق تبریز، هریس و اصفهان از نظر موتیف و رنگ‌آمیزی معرفی می‌گردد .
در مرحله بعد، مبانی رنگ‌شناسی، اصطلاحات بومی رنگ در مناطق مختلف، تنظیم جدول رنگ و کدگذاری برای رنگرزی آموزش داده می‌شود . هنرجو می‌آموزد چگونه طرح مدادی را به نقشه رنگ و نقطه تبدیل کند و با انتخاب قلم مناسب، خانه‌ها را دقیق نقطه‌گذاری کند تا برای بافنده خوانا باشد .
در جلسات پایانی، مدیریت تولید فرش از طراحی تا بافت و پرداخت، و همچنین شناخت بازارهای جهانی و تفاوت سلیقه کشورها بررسی می‌شود . این دوره تلاش می‌کند طراح را نه‌تنها با مهارت نقشه‌کشی، بلکه با منطق تولید، رنگ، منطقه و بازار آشنا کند تا بتواند طرحی اصیل، قابل اجرا و متناسب با نیاز زمان ارائه دهد.
استاد دوره
ملاحت بهبودی
خانم ملاحت بهبودی، طراح و مدرس طراحی فرش، مسیر حرفه‌ای خود را از هنرستان در رشته گرافیک و معماری آغاز کرد. پایه‌های نگاه بصری و طراحی او در همان سال‌ها شکل گرفت و پس از فارغ‌التحصیلی، با ورود به فضای صنعتی نساجی، تجربه عملی طراحی را به دست آورد. گرایش او به نقوش ایرانی و ساختارهای سنتی، به‌تدریج مسیر حرفه‌ای او را به‌سوی طراحی فرش هدایت کرد.
او در ادامه، آموزش مکتب‌خانه‌ای را نزد مرحوم عرب‌زاده تجربه کرد؛ دوره‌ای که نگاه خلاقانه، مفهومی و نوآورانه به لچک، ترنج و رنگ‌آمیزی را در او تقویت کرد. با این حال، برای تسلط دقیق‌تر بر نقوش سنتی مانند گل شاه‌عباسی، اسلیمی و ختایی، آموزش پایه‌ای خود را نزد آقای مجید محمودی اکبری ادامه داد و بنیان طراحی خود را مستحکم‌تر کرد.
فعالیت حرفه‌ای خانم بهبودی تنها به طراحی محدود نماند، بلکه تجربه کامل چرخه تولید فرش، از طراحی و پیاده‌سازی روی کاغذ شطرنجی تا رنگرزی، ارتباط با رنگرز، تعیین ردشمار، نظارت بر بافت، شست‌وشو و پرداخت، بخشی از مسیر کاری او بوده است. این تجربه جامع سبب شده است نگاه او به طراحی صرفاً به نقشه‌کشی محدود نباشد، بلکه طراحی را در ارتباط با بافت، بازار و فرآیند تولید ببیند.
در رویکرد آموزشی او، شناخت نقوش سنتی، تسلط بر مبانی ردشمار، درک رنگ منطقه‌ای و دقت در مرحله رنگ و نقطه، از ارکان اصلی به شمار می‌رود. هدف خانم بهبودی، انتقال اصالت، دانش و تجربه‌ای است که طی سال‌ها فعالیت عملی و آموزشی به دست آورده است تا نسل جدید طراحان بتواند با نگاهی ریشه‌دار و حرفه‌ای وارد این عرصه شود.
سرفصل‌های دوره
در این جلسه مسیر شکل‌گیری استاد از هنرستان تا ورود به فضای حرفه‌ای طراحی فرش روایت شد. تجربه کار صنعتی، آموزش مکتب‌خانه‌ای، یادگیری نقوش سنتی و آشنایی با چرخه کامل تولید، زمینه‌ای فراهم کرد تا امروز با نگاه اصیل و آموزشی در حوزه طراحی فرش فعالیت کند.
در این جلسه ابزارهای اولیه معرفی شد و تقسیم‌بندی نقوش سنتی به ختایی و اسلیمی توضیح داده شد. سپس نمونه‌های پایه شامل برگ بادامی، برگ لوتوس، گل گرد، غنچه، گل شاه‌عباسی اناری و گل پروانه اجرا و روش قرینه‌سازی بیان شد. در پایان، نمونه ساده‌ای از اسلیمی و تزئینات آن معرفی گردید.
در این جلسه، نحوه اجرای نقشه قالی روی کاغذ شطرنجی توضیح داده شد و پر کردن فضاهای خالی با گل شاه‌عباسی، غنچه، گل گرد و گلفرنگ نشان داده شد. رعایت تناسب، تعادل و هماهنگی میان لچک، ترنج و متن قالی، محور اصلی این مرحله از طراحی بود.
در این جلسه مبانی تئوری فرش شامل انواع گره، ردشمار، تفاوت کاغذهای شطرنجی، ابعاد استاندارد و تقسیم‌بندی کلی نقشه‌های قالی توضیح داده شد. همچنین شیوه تبدیل ابعاد به تعداد گره و نحوه تقسیم‌بندی حاشیه و زمینه به‌صورت کلی بیان گردید.
در این جلسه اسامی و ساختار کلی نقشه‌های مهم قالی معرفی شد و تفاوت میان نقوش شهری و نقوش شکسته توضیح داده شد. همچنین نمونه‌هایی از اجرای شکسته در فرش هریس بیان شد تا تفاوت فرم‌های منحنی و زاویه‌دار روشن شود.
در این جلسه نقشه‌های تبریز، هریس و اصفهان معرفی شدند و ویژگی‌های هرکدام از نظر موتیف، رنگ‌آمیزی، مواد اولیه و نوع بافت توضیح داده شد. تفاوت میان نقوش شهری و شکسته و تأثیر رنگرزی گیاهی در جلوه فرش‌ها نیز بیان گردید.
در این جلسه مبانی رنگ، شناخت اصطلاحات بومی، چیدمان رنگ در نقشه، تنظیم جدول رنگ، کدگذاری برای رنگرزی و اجرای مرحله رنگ و نقطه بررسی شد. این مراحل پایه اصلی انتقال طرح از کاغذ به قالی و اجرای دقیق آن توسط بافنده است.
در این جلسه روش اجرای رنگ و نقطه توضیح داده شد: ابتدا رنگ زمینه لاکی به صورت رقیق زده شد، سپس گل‌ها و اجزای نقشه با رنگ‌های قرینه رنگ‌آمیزی شدند. بعد قلم نقطه متناسب با پنجاه رج معرفی شد و اصول نقطه‌گذاری دقیق، شمارش گره‌ها، ریتم خطوط و تفکیک لچک و متن با بندها و اسلیمی بیان گردید.
در این جلسه روند مدیریت تولید فرش از طراحی تا شست‌وشو و پرداخت نهایی توضیح داده شد. هماهنگی میان طراح، رنگرز، بافنده و ناظر بافت و برنامه‌ریزی دقیق مواد اولیه، شرط اصلی تولید یک فرش سالم، منظم و باکیفیت است.
در این جلسه به اهمیت شناخت بازارهای جهانی، تفاوت سلیقه کشورها، نقش خلاقیت در طراحی و شرایط صادرات فرش پرداخته شد. طراح باید بازار هدف را بشناسد و متناسب با آن، طرحی اصیل و جذاب ارائه دهد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.