«دوره مقدماتی تذهیب» در قالب ۱۱ جلسه آموزشی مدون و کاملاً ساختاریافته، برای تمام کسانی طراحی شده است که شیفته هنرهای سنتی ایرانی هستند و قصد دارند یادگیری را از نقطه صفر آغاز کنند. این دوره به هیچ پیش‌زمینه قبلی نیاز ندارد؛ تنها چیزی که احتیاج دارید، اشتیاق به یادگیری و همراهی گام‌به‌گام با مباحث است.
مسیر آموزش در این ۱۱ جلسه، روندی کاملاً اصولی را طی می‌کند. در گام‌های نخست، شما با مبانی هندسی تذهیب و «حرکت‌های حلزونی (اسپیرال)» آشنا می‌شوید که کلید اصلی ورود به دنیای طراحی هستند. پس از درک هندسه پایه، به صورت مفصل وارد مبحث شیرین «ختایی‌ها» می‌شویم. در این جلسات، نحوه صحیح اتود زدن، فاصله‌گذاری دقیق، تعیین جایگاه گل‌های درشت و ریز، و هدایت چشم در ترکیب‌بندی‌های ضربدری را خواهید آموخت.
با پیشروی در طول دوره، مهارت‌های شما با ورود به بخش «حاشیه‌سازی» ارتقا می‌یابد. در اینجا یاد می‌گیرید که چگونه با استفاده از حرکت‌های سینوسی، حاشیه‌هایی یکپارچه و بدون نقص طراحی کنید و قوانین اتصال شاخه‌ها را به درستی به کار ببندید.
جلسات پایانی دوره، به یکی از باشکوه‌ترین ارکان تذهیب، یعنی «اسلیمی‌ها» اختصاص دارد. طراحی اسلیمی نیازمند شناخت دقیق خطوط قرینه، رعایت تناسبات ظریف در اشک‌ها و درک اصول قاب‌بندی است. در این بخش، شما نه تنها رسم اسلیمی‌های ساده و فرم‌های جذابی چون «اسلیمی بته‌جقه» را می‌آموزید، بلکه مهارت تبدیل این نقوش به فرم‌های فاخری همچون شمسه، سرلوحه و نشان را نیز کسب خواهید کرد.
در طول این ۱۱ جلسه، مدرس دوره با آموزش تکنیک‌های طلایی مانند نحوه صحیح قلم‌گیری، تلطیف زوایای طرح، دوبنده کردن خطوط و قرینه‌سازی با آینه، شما را برای اجرای حرفه‌ای آماده می‌کند. با گذراندن این دوره، شما از یک علاقه‌مند مبتدی، به هنرجویی توانمند تبدیل می‌شوید که از کپی‌برداری صِرف فاصله گرفته و قادر است با اعتمادبه‌نفس، ترکیب‌بندی‌های اختصاصی و خلاقانه خود را خلق کند.
استاد دوره
زینب شاهی
خانم زینب شاهی، هنرمند برجسته تذهیب و کتاب‌آرایی، با بیش از ۱۴ سال سابقه درخشان در این عرصه، هنرجویان را در این دوره همراهی می‌کند. او این هنر را به اصیل‌ترین شکل ممکن، یعنی به شیوه سنتی «شاگرد و استادی» آموخته و اکنون با همان رویکرد، دانش و تجربه خود را در اختیار هنرجویان قرار می‌دهد.
یکی از ویژگی‌های الهام‌بخش در مسیر حرفه‌ای خانم شاهی، اثبات این حقیقت است که در هنر تذهیب، داشتن تحصیلات آکادمیک شرط لازم برای موفقیت نیست. او با تکیه بر ممارست، تجربه و مطالعه آزاد نشان داده است که می‌توان به بالاترین درجات و گواهینامه‌های هنری دست یافت، در دانشگاه تدریس کرد و آثاری در سطح جهانی خلق نمود. از جمله افتخارات برجسته او، کار بر روی نسخه‌های خطی ارزشمند و خلق مجموعه‌هایی برای موزه ابوظبی است.
خانم شاهی در تدریس خود، همواره بر اهمیت تلاش مستمر، شرکت در جشنواره‌ها و ساختن یک رزومه قوی هنری تأکید دارد. او معتقد است که یادگیری تذهیب نباید به «کپی‌برداری صرف از آثار گذشتگان» محدود شود. اگرچه الگوبرداری در مراحل اولیه آموزش ضروری است، اما هدف نهایی در این دوره، گذر از تقلید و رساندن هنرجو به «خلاقیت فردی و نوآوری» است.
همراهی با خانم زینب شاهی، فرصتی کم‌نظیر برای درک عمیق هنر تذهیب و شکوفایی استعدادهای هنرجو در خلق آثار صاحب‌سبک و ماندگار است.
سرفصل‌های دوره
در این جلسه، مدرس دوره ضمن معرفی سوابق هنری خود، بر اهمیت یادگیری تذهیب به شیوه‌ی استاد ـ شاگردی تأکید کردند. همچنین ایشان توضیح دادند که تمرین و ممارست، حضور در جشنواره‌ها و مطالعه‌ی آزاد، زمینه پیشرفت هنرجویان را فراهم می‌کند تا آنان بتوانند سطح هنری خود را ارتقا دهند و در نهایت، با گذر از کپی‌برداری صِرف، به خلاقیت و نوآوری فردی دست یابند.
در این جلسه، خاستگاه هنر تذهیب و عناصر ختایی و اسلیمی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین تأثیر شرایط تاریخی دوره‌های گوناگون بر فرم‌های تذهیب تشریح شد و در ادامه، ضمن تأکید بر لزوم عبور از کپی‌کاری، رویکرد مفهومی در تذهیب معاصر و تأثیر مراقبه‌گونه تکرار در این هنر تبیین گشت.
در این جلسه، انواع گل‌های پایه در تذهیب از جمله گل پنج‌پَر، پروانه‌ای، شاه‌عباسی و پنبه‌ای آموزش داده شد. در ادامه نحوه استفاده از دایره مرکزی و گلبرگ بادامی برای تعیین تناسبات بیان گردید. در نهایت، شیوه ترکیب این گل‌ها و همچنین مراحل ترسیم انواع لوتوس یا نیلوفر آبی پرداخته شد.
در این جلسه، انواع گوناگون سبک‌های قلم‌زنی از جمله ریزه‌قلم، نیمه‌برجسته، برجسته‌کاری و مشبک بررسی شد. همچنین، قلم‌های تخصصی مرتبط با هر تکنیک مانند قلم گُرسوم، تیزبُر و کف‌تخت به‌طور دقیق معرفی گردید. در نهایت نیز، شیوه‌های اجرای سایه‌زنی، زمینه عکسی، حجم‌سازی ظروف و تکنیک‌های پیاده‌سازی خوشنویسی بر روی فلز شرح داده شد.
در این جلسه، به آموزش تکنیک قرینه‌سازی با استفاده از محور تقارن و کاغذ پوستی معرفی شد. روش انتقال طرح با مهره عقیق و کاربردهای کاغذ پوستی در اصلاح اسکیس مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت نیز ساختار و جزئیات گل لاله‌عباسی آموزش داده شد.
در این جلسه، مفهوم حرکت حلزونی و روش تمرین دستی آن آموزش داده شد. سپس نحوه تعیین فواصل برای گل‌های درشت و ریز، رسم شاخه‌های فرعی و اجرای اسکیس اولیه بررسی گردید. در نهایت، مراحل اصلاح دقیق با مدادنوکی و تکمیل فضاهای خالی در اسپیرال شرح داده شد.
در این جلسه، شیوه صحیح در دست گرفتن قلم و چکش آموزش داده شد. بر نحوه مهار قلم با انگشتان و عدم فشردن آن بر فلز مورد تأکید قرار گرفت. همچنین، به اهمیت هم‌راستایی مقطع دایره‌ای قلم با مرکز چکش و تمرکز نیروی ضربه بر مچ دست برای جلوگیری از خستگی اشاره شد.
در این جلسه، نحوه ایجاد زاویه نود درجه روی کاغذ پوستی، رسم اسپیرال و شاخه‌های فرعی درون لچک، و چیدمان گل‌های درشت آموزش داده شد. همچنین بر استفاده از گل‌های بی‌جهت در تقاطع‌ها، اهمیت ریشه حرکت، اصلاح طرح از پشت کاغذ، ایجاد دالبورهای دوبنده، قرینه‌سازی برای شکل‌گیری سرلوحه و پر کردن فضاهای خالی مورد تأکید قرار گرفت.
در این جلسه، به آموزش طراحی اسپیرال در قالب شمسه اختصاص داشت، به مباحثی از جمله انتخاب زاویه واگیره (چهل و پنج و بیست و دو و نیم درجه)، ترسیم حرکت حلزونی ساده در این فضاها، قاب‌بندی طرح با دالبورهای دوبنده، پُر کردن فضاهای خالی و تأکید بر نکاتی چون ریشه حرکت در جهت معکوس پرداخته شد.
در این جلسه، به آموزش طراحی اسلیمی اختصاص یافت. مباحث شامل جایگزینی ماهیچه‌ها به جای گل‌ها در اسپیرال، تمرین رسم ماهیچه با نیم‌دایره و اشک، آموزش اسلیمی‌های توخالی و نحوه گرفتن شاخه فرعی آموزش داده شد و همچنین چیدمان در کادر مربع، اهمیت دو برابر بودن ضخامت بندها و الهام از طبیعت مورد بررسی قرار گرفت.
در این جلسه، نحوه قاب‌بندی اسلیمی با استفاده از خط قرینه و حرکت حلزونی آموزش داده شد. رعایت یکسان بودن اندازه اشک‌ها، مماس کردن آن‌ها به خط اصلی، دوبنده کردن بندها و پرهیز از کنج‌های تیز بررسی گردید. در نهایت، به چگونگی طراحی اسلیمی بته‌جقه و تبدیل فرم‌ها به شمسه و سرلوحه پرداخته شد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.